یائسگی و بارداری؛ تا کی ممکن است باردار شوم؟

«دو ماه است پریود نشده‌ام، لابد یائسه شده‌ام.» این جمله را زیاد می‌شنویم و گاهی چند هفته بعد، با یک تست مثبت بارداری غافلگیر می‌شود. سال‌هایی که به یائسگی ختم می‌شوند، معمولاً پر از سؤال‌اند و یکی از مهم‌ترین‌هایشان همین است: تا کی ممکن است باردار شوم؟

پیش‌یائسگی با یائسگی فرق دارد

یائسگی یک‌شبه اتفاق نمی‌افتد. معمولاً چند سال قبل از آن، دوره‌ای به نام پیش‌یائسگی شروع می‌شود که در آن عملکرد تخمدان‌ها کم‌کم تغییر می‌کند. قاعدگی ممکن است زودتر یا دیرتر بیاید، کم یا زیاد شود و گاهی یکی دو ماه اصلاً نیاید. علائمی مثل گرگرفتگی، تعریق شبانه، بی‌خوابی و تغییر خلق هم ممکن است در همین دوره پیدا شوند.

نکته‌ی مهم این است که در این سال‌ها تخمک‌گذاری کمتر و نامنظم‌تر می‌شود، اما لزوماً متوقف نمی‌شود. یعنی ممکن است چند ماه تخمک‌گذاری نداشته باشید و بعد دوباره یک چرخه‌ی کامل اتفاق بیفتد. به همین دلیل، نامنظم بودن قاعدگی به‌تنهایی نشانه‌ی ناباروری نیست.

یائسگی دقیقاً از کی حساب می‌شود؟

از نظر پزشکی، یائسگی زمانی تأیید می‌شود که یک سال کامل و پشت سر هم قاعدگی نداشته باشید و دلیل دیگری مثل بارداری، شیردهی، مصرف بعضی داروها یا بیماری هم برای آن وجود نداشته باشد. تا قبل از آن، بهتر است فرض را بر این بگذارید که احتمال بارداری هنوز هست. اگر می‌خواهید جزئیات بیشتری درباره‌ی بارداری در دوران یائسگی و تفاوت آن با پیش‌یائسگی بدانید، این موضوع در سایت دکتر راحله روح اله نژاد، متخصص زنان، به‌تفصیل توضیح داده شده است.

تشخیص این دوره همیشه با یک آزمایش ساده ممکن نیست؛ چون سطح هورمون‌ها در پیش‌یائسگی از ماهی به ماه دیگر بالا و پایین می‌رود. پزشک معمولاً سن، الگوی قاعدگی، علائم و در صورت لزوم آزمایش‌ها را کنار هم می‌گذارد.

چرا بارداری در این سن جدی‌تر است؟

بارداری در سال‌های پایانی باروری ممکن است کاملاً سالم پیش برود، اما به مراقبت بیشتری نیاز دارد. با بالا رفتن سن، احتمال بعضی مشکلات در بارداری و برای جنین افزایش پیدا می‌کند و بیماری‌هایی مثل فشار خون یا دیابت هم شایع‌ترند. برای همین، چه اگر بارداری را می‌خواهید و چه اگر نمی‌خواهید، تصمیم‌گیری آگاهانه و مشورت با پزشک اهمیت زیادی دارد.

تا کی باید از روش پیشگیری استفاده کرد؟

پاسخ برای همه یکسان نیست و به سن شما، روشی که استفاده می‌کنید و وضعیت سلامتتان بستگی دارد. چند نکته را در نظر داشته باشید:

• روش پیشگیری را خودسرانه کنار نگذارید، حتی اگر چند ماه قاعدگی نداشته‌اید.

• بعضی روش‌های هورمونی خودشان قاعدگی را کم یا قطع می‌کنند و ممکن است علائم یائسگی را پنهان کنند. در این حالت تشخیص زمان یائسگی را به پزشک بسپارید.

• همه‌ی روش‌ها برای این سن مناسب نیستند. مثلاً برای بعضی خانم‌ها با سابقه‌ی سیگار، فشار خون بالا یا میگرن، پزشک ممکن است روش دیگری را پیشنهاد کند.

• روش‌های پیشگیری از بارداری، در برابر بیماری‌های مقاربتی محافظت نمی‌کنند، مگر کاندوم.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر قاعدگی‌تان نامنظم شده و نمی‌دانید هنوز به پیشگیری نیاز دارید یا نه، همین دلیل کافی است. علاوه بر آن، این موارد را جدی بگیرید:

• خونریزی خیلی زیاد یا طولانی، یا خونریزی بین دو قاعدگی

• هر خونریزی بعد از اینکه یک سال قاعدگی نداشته‌اید

• علائم بارداری مثل تهوع یا حساسیت پستان همراه با تأخیر قاعدگی

• گرگرفتگی یا بی‌خوابی که کیفیت زندگی را پایین آورده

خونریزی بعد از یائسگی، حتی اگر کم باشد، طبیعی نیست و باید بررسی شود.

علائم یائسگی را چطور راحت‌تر بگذرانیم؟

همه‌ی زنان این دوره را یکسان تجربه نمی‌کنند. بعضی تقریباً علامتی ندارند و بعضی با گرگرفتگی‌های مکرر و بی‌خوابی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. چند عادت ساده می‌تواند کمک کند: لباس چندلایه که بشود راحت کم‌وزیادش کرد، خنک نگه داشتن اتاق خواب، فعالیت بدنی منظم، کم کردن کافئین و نوشیدنی‌های داغ در ساعات پایانی روز، و توجه به رژیم غذایی سرشار از کلسیم برای حفظ سلامت استخوان. خشکی واژن هم از مشکلات شایع این سال‌هاست که خیلی‌ها از گفتنش خجالت می‌کشند، در حالی که راه‌های مؤثری برای کم کردن آن وجود دارد. اگر علائم شدید است، درباره‌ی درمان‌های دارویی و هورمونی با پزشک صحبت کنید؛ این درمان‌ها برای همه مناسب نیستند و تصمیم درباره‌ی آن‌ها باید با بررسی سابقه‌ی شما گرفته شود.

حرف آخر

میانسالی دوره‌ی تغییر است، نه پایان مراقبت. شناختن بدن در این سال‌ها کمک می‌کند هم از بارداری ناخواسته دور بمانید و هم علائم آزاردهنده را بهتر مدیریت کنید. یک گفت‌وگوی صریح با متخصص زنان درباره‌ی الگوی قاعدگی و روش پیشگیری، خیلی از نگرانی‌ها را برطرف می‌کند.

این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین معاینه و مشاوره‌ی پزشک نیست.